1. RENGDรR (Sฤฑfat)
Peyvรชn ku รงawanรฎ รป รงendรฎniya navdรชran diyar dikin rengdรชr in. (ฤฐsimlerin niteliฤini ve niceliฤini belirten kelimeler sฤฑfatlardฤฑr.) Rengdรชr navdรชran ji aliyรช reng, rewล, teลe, nรฎลan รป hejmarรช ve diyar dikin. (Sฤฑfatlar isimleri renk, durum, biรงim, iลaret ve sayฤฑ yรถnรผnden belirtirler.)
Rengdรชr bi piranรฎ li dawiya navdรชrรช (raveber) tรชn รป qertafรชn diyariyรช (รฎzafet/tamlama ekleri) nastรฎnin. (Sฤฑfatlar genellikle ismin (tamlanan) sonunda gelir ve tamlama ekleri almazlar.)
Mรฎnak (รrnek):
| Kรผrtรงe (Kurmancรฎ) | Tรผrkรงe (Tirkรฎ) | Ravek (Tamlama Tipi) |
|---|---|---|
| Pirtรปka nรป | (Yeni kitap) | Rengdรชra รawanรฎyรช (Niteleme Sฤฑfatฤฑ) |
| Mirovรช xerab | (Kรถtรผ insan/adam) | Rengdรชra รawanรฎyรช (Niteleme Sฤฑfatฤฑ) |
| ลeล lรชnรปsk | (Altฤฑ defter) | Rengdรชra Hejmarรฎ (Sayฤฑ Sฤฑfatฤฑ) |
A. Rengdรชrรชn รawanรฎyรช (Niteleme Sฤฑfatlarฤฑ)
Ev rengdรชr รงawaniya navdรชran di warรช reng, rewล, teลe รป jรชรงรชbรปnรช de diyar dikin รป li dawiya navdรชrรช ne. (Bu sฤฑfatlar isimlerin rengini, durumunu, biรงimini ve hangi maddeden yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirler ve ismin sonunda yer alฤฑrlar.)
| รawanรฎ (Nitelik) | Mรฎnakรชn Kurdรฎ (Kรผrtรงe รrnekler) | Mรฎnakรชn Tirkรฎ (Tรผrkรงe รrnekler) |
|---|---|---|
| Rewล (Durum) | Xortรช ciwan, destรช paqij | (Genรง delikanlฤฑ), (Temiz el) |
| Reng (Renk) | Pisรฎka zer, gula sor | (Sarฤฑ kedi), (Kฤฑrmฤฑzฤฑ gรผl) |
| Jรชรงรชbรปn (Maddesi) | Dolaba texte, ลรปrรช zรชrr | (Tahta dolap), (Altฤฑn kฤฑlฤฑรง) |
B. Rengdรชrรชn Nรฎลanรฎ (ฤฐลaret Sฤฑfatlarฤฑ)
Ev rengdรชr navdรชran bi rรชya nรฎลanรช diyar dikin รป bi piranรฎ li pรชลiya navdรชrรช tรชn. (Bu sฤฑfatlar isimleri iลaret yoluyla belirtirler ve รงoฤunlukla ismin รถnรผnde gelirler.)
| Cรฎ (Yer) | Xwerรป (Asฤฑl Hali) | Diyarkirรฎ (Belirtili Hali) | Mรฎnak (รrnek) |
|---|---|---|---|
| Nรชz (Yakฤฑn) | Ev (Bu) | Vรฎ (Eril), Vรช (Diลil), Van (รoฤul) | Ez vรช pรชnรปsรช dixwazim. (Ben bu kalemi istiyorum.) |
| Dรปr (Uzak) | Ew (O/ลu) | Wรฎ (Eril), Wรช (Diลil), Wan (รoฤul) | Min ew pirtรปk xwend. (O kitabฤฑ okudum.) |
C. Rengdรชrรชn Hejmarรฎ (Sayฤฑ Sฤฑfatlarฤฑ)
Ev rengdรชr navdรชran li gorรฎ mรชjerรช diyar dikin. Di nava xwe de dibin รงar beล. (Bu sฤฑfatlar isimleri miktara gรถre belirtirler. Kendi iรงlerinde dรถrt kฤฑsma ayrฤฑlฤฑrlar.)
1. Rengdรชrรชn Hejmarรฎ yรชn Xwerรป (Asฤฑl Sayฤฑ Sฤฑfatlarฤฑ)
Mรฎnak: Du zarok dimeลin. (ฤฐki รงocuk yรผrรผyor.) รar kes di rรช de ne. (Dรถrt kiลi yoldadฤฑr.)
2. Rengdรชrรชn Hejmarรฎ yรชn Rรชzรฎn (Sฤฑra Sayฤฑ Sฤฑfatlarฤฑ)
Rรชza navdรชran diyar dikin. Bi qertafรชn "-an, -em, -emรฎn" รงรชdibin. (ฤฐsimlerin sฤฑrasฤฑnฤฑ belirtir. "-an, -em, -emรฎn" ekleriyle oluลur.)
Mรฎnak: Ew derket qata รงaran. (O, dรถrdรผncรผ kata รงฤฑktฤฑ.) Bajarรช yekem eve. (Birinci ลehir budur.)
3. Rengdรชrรชn Hejmarรฎ yรชn Pardariyรช (รleลtirme Sayฤฑ Sฤฑfatlarฤฑ)
Mรชjera parvekirina hevbeล diyar dikin. (Ortak paylaลฤฑm miktarฤฑnฤฑ belirtir.)
Mรฎnak: Rรชzรชn รงar รงar (Dรถrder dรถrder sฤฑralar). Darรชn heft รป heft (Yediler yediler aฤaรงlar).
4. Rengdรชrรชn Hejmarรฎ yรชn Dabeลkirinรช (Kesir/Bรถlme Sayฤฑ Sฤฑfatlarฤฑ)
Mรฎnak: Ji sedรฎ pรชnc erd (Yรผzde beล toprak). Wรช nรฎv nan kirrรฎ. (O, yarฤฑm ekmek satฤฑn aldฤฑ.)
D. Rengdรชrรชn Nediyar (Belgisiz Sฤฑfatlar)
Ev rengdรชr wateyeke nediyar didin navdรชran. (Bu sฤฑfatlar isimlere belirsiz bir anlam verirler.)
| Rengdรชrรชn Nediyar (Belgisiz Sฤฑfatlar) | Mรฎnak (รrnek) | Tรผrkรงe (Tirkรฎ) |
|---|---|---|
| Gellek (รok, birรงok) | Gellek kes hatin. | (Birรงok kiลi geldi.) |
| Hemรป (Tรผm, bรผtรผn) | Hemรป mirov bรชdeng in. | (Bรผtรผn insanlar sessizdir.) |
| Tu / รu (Hiรงbir) | Bila tu kes bi me re neyรช. | (Hiรง kimse bizimle gelmesin.) |
E. Rengdรชrรชn Pirsiyarรฎ (Soru Sฤฑfatlarฤฑ)
Ev rengdรชr bi rรชya pirsรช navdรชran destniลan dikin. (Bu sฤฑfatlar soru yoluyla isimleri iลaret ederler.)
| Rengdรชrรชn Pirsiyarรฎ (Soru Sฤฑfatlarฤฑ) | Mรฎnak (รrnek) | Tรผrkรงe (Tirkรฎ) |
|---|---|---|
| Kรฎjan (Hangi) | Kรฎjan hevalรฎ got? | (Hangi arkadaล sรถyledi?) |
| รend (Kaรง) | Te รงend pirtรปk kirrรฎn? | (Kaรง kitap satฤฑn aldฤฑn?) |
| รiqas (Ne kadar) | รiqas av lazim e? | (Ne kadar su lazฤฑm?) |
2. RAVEKรN RENGDรRAN (Sฤฑfat Tamlamalarฤฑ)
Rengdรชr berรฎ รป piลtรฎ navdรชran tรชn รป wan rave dikin. (Sฤฑfatlar ismin รถncesinde ve sonrasฤฑnda gelir ve onlarฤฑ niteler.)
Raveka Asayรฎ (Olaฤan Tamlama)
Navdรชr (Raveber) + Qertafa Diyariyรช (-รช, -a, -รชn) + Rengdรชr (Raveker)
(ฤฐsim (Tamlanan) + Tamlama Eki (-รช, -a, -รชn) + Sฤฑfat (Tamlayan))
Mรฎnak: Pรชnรปsa kesk (Yeลil kalem), Xaniyรช bilind (Yรผksek ev).
Dema ku rengdรชrรชn hejmarรฎ yรชn xwerรป รป nรฎลanรฎ derdikevin holรช raveber รป raveker cรฎ diguherin. (Asฤฑl sayฤฑ ve iลaret sฤฑfatlarฤฑ sรถz konusu olduฤunda tamlanan ve tamlayan yer deฤiลtirir.)
Mรฎnak: รar nan (Dรถrt ekmek), Ev lawik (Bu oฤlan).
