Heft Reng

Dersa Hevoksaziyê (Sözdizimi Dersi) Hevoksazî (Sözdizimi) , pêkhatina hevokan (cümlelerin oluşumu) û di wan de rêzbûna hêmanên bêjeyî (kelimesel unsurların sıralanışı) û têkildariyên wan ên hevokî (cümlesel ilişkilerini) vedikole (inceler). Ev vekolîn, li gorî rê û rêzikên rêzimanî (dil bilgisi kural ve kaidelerine göre) çêdibin. Hevok û cureyên wê (Cümle ve türleri) û hevok û hêmanên wê (cümle ve ögeleri) bingeha hevoksaziyê ne (sözdiziminin temelidir). Hevok (Cümle) Li gorî rêgezên rêzimanî (Dil bilgisi kurallarına göre) û têkildariya wate û peywirên hêmanên xwe (ögelerinin anlam ve görev ilişkisine göre) hevok; raman (düşünce), hest (duygu), daxwaz (istek), dîtin (görüş), hikm (hüküm) û rûdanan (olayları) tînin ziman (dile getirir). Bi gotineke gelemperî (Genel bir deyişle); hevokek bi tîpa girdek dest pê dike (cümle büyük harfle başlar) û bi xal (.) an pirsnîşan (...

Nasîn (Tanım) Peyv û dengên ku hêstan; bi kovan, nayîrîn, tirs, şayîş, şaşwazî, eciban, hejmetkarî, şahî, dilxweşî, şiyarkirin, ferman, gazîkirin, mixab, nifir û nazaketan şanî dikin re baneşan tên gotin. (Acı, sızı, korku, sevinç, şaşkınlık, hayret, hayranlık, neşe, mutluluk, uyarma, emir, seslenme, üzüntü, beddua ve nezaket gibi duyguları belirten kelime ve seslere ünlem (baneşan) denir.) Hêmanên ku bi binyadî baneşan in, ew neguherbar in. Gelek peyvên din jî bi erkên baneşanî bi kar tên û di formên hevedudanî de cih digirin. (Temelde ünlem olan kelimeler yapısal olarak değişmezler. Ancak birçok farklı kelime de ünlem göreviyle kullanılabilir ve birleşik formlarda yer alabilirler.) Bikaranîna Nîşandeka Baneşanê (!) (Ünlem İşaretinin Kullanımı!) Nîşandeka baneşanê tê dawiyê hevoka baneşanî: (Ünlem işareti, ünlem bildiren cümlenin sonuna konur:) Ax serê min diêşe! (Ah başım ağrıyor!) ...

Nasîn (Giriş) Gihanek, bêje, komek, an hevokên sereke û pêreyî bi hev ve girê dikin. Neguherbar in, bi serê xwe wateyên girîng nabin, lê di hevokê de rolên alîkar dilîzin. Hin daçek, hoker, lêker, cînavk, rengdêr û navdêr bi erkên gihanekî têne bikaranîn û wekî xwerû an nexwerû cih digirin. (Bağlaçlar, ifadeleri, kelime gruplarını veya ana ve yan cümleleri birleştirir. Değişmezler, kendi başlarına önemli anlam taşımazlar, ancak cümlede yardımcı roller oynarlar. Bazı edatlar, zarflar, fiiller, zamirler, sıfatlar ve isimler bağlaç olarak kullanılır ve doğal veya doğal olmayan bağlaçlar olarak sınıflanır.) A) Bi tevayî gihanek (Genel Olarak Bağlaçlar) Gîhanek ji aliyê peyvsazî, wate û erkên xwe ve têne vekolandin. Ji aliyê peyvsaziyê ve du beş in: Xwerû û nexwerû. (Bağlaçlar, kelime yapısı, anlam ve görevlerine göre incelenir. Yapısal olarak ikiye ayrılır: Doğal ve doğal olmayan.) Gîhanekê...

Cînavk (Zamirler) di nava hevokê de ciyên navdêran digirin. (Cümlenin içinde ismin yerini tutar.) Naverok (İçindekiler) Cînavkên Kesane (Şahıs Zamirleri) Cînavên Nîşankirinê (İşaret Zamirleri) Cînavên Pirsînê (Soru Zamirleri) Cînavên Peywendiyê (İlgi Zamirleri) Cînavên Nediyariyê (Belgisiz Zamirler) Pênase (Tanım) Cînavk peyv an jî qertafên ku li şûna navdêran têne bikaranîn in. (Zamirler, isimlerin yerine kullanılan kelimeler veya ifadelerdir.) Fonksiyon (İşlevi) Ew dibin alîkar ku hevok kurtir û zelaltir bibe, dubarekirina navdêran asteng dike. (Cümlelerin daha kısa ve anlaşılır olmasına yardımcı olur, isimlerin tekrarlanmasını önler.) 1. Cînavkên Kesane (Şahıs Zamirleri) Ev cînavk kesên axaftinê (yekem, duyem, sêyem) nîşan d...

1. RENGDÊR (Sıfat) Peyvên ku çawanî û çendîniya navdêran diyar dikin rengdêr in. (İsimlerin niteliğini ve niceliğini belirten kelimeler sıfatlardır.) Rengdêr navdêran ji aliyê reng, rewş, teşe, nîşan û hejmarê ve diyar dikin. (Sıfatlar isimleri renk, durum, biçim, işaret ve sayı yönünden belirtirler.) Rengdêr bi piranî li dawiya navdêrê (raveber) tên û qertafên diyariyê (îzafet/tamlama ekleri) nastînin. (Sıfatlar genellikle ismin (tamlanan) sonunda gelir ve tamlama ekleri almazlar.) Mînak (Örnek): Kürtçe (Kurmancî) Türkçe (Tirkî) Ravek (Tamlama ...